Kilka pomysłów na prezent dla dziecka i nastolatka z niepełnosprawnością

Jak dobrać zabawkę do możliwości dziecka

Zanim kupimy zabawkę, warto się zatrzymać i odpowiedzieć sobie na kilka pytań:

• Czy dziecko jest w stanie chwycić zabawkę? Jeśli tak, to jakiej wielkości powinna być?
• Czy potrafi manipulować przedmiotem, obracać go, przesuwać?
• Czy używa dwóch rąk, czy jedna jest wiodąca, a druga tylko asystuje (lub jest wyłączona)?
• Czy zależy nam, żeby zabawka wspomagała pracę rąk, poprawiała chwyt, sięganie, koordynację?

Warto poczytać o tzw. zabawkach progresywnych – takich, które rosną z dzieckiem i można je wykorzystać na różnych etapach rozwoju.

Zabawki adaptowane

Zabawki bardzo łatwe i zabawki adaptowane na switch

Zabawki bardzo łatwe to takie, które trzeba tylko dotknąć lub nacisnąć. Idealne, kiedy ruch jest ograniczony, a chcemy uczyć związku przyczynowo-skutkowego i sprawczości.

Przykład: zwykła zabawka przerobiona na obsługę za pomocą switcha (przycisku). Można kupić gotowe np. w firmie Includo.

Można też przerabiać zwykłe zabawki samodzielnie – często wystarczy prosty przycisk, trochę wyobraźni i ktoś, kto ogarnia podstawy elektroniki.

Technologia & wzrok

Tablet, iPad i aplikacje wspierające widzenie i sprawczość

Tablety i iPady potrafią świetnie motywować do sięgania i dotykania, mogą też wspierać funkcje wzrokowe i poznawcze. Mają bardzo różne poziomy trudności – od prostych kontrastowych obrazów po rozbudowane gry edukacyjne.

Aplikacje stymulujące widzenie i ruch

Moje ulubione aplikacje to m.in.:

• Tap-A-See Now
• Infant ZOO
• Sensory Light Box
• Draw Stars!
• Art Of Glow

Więcej propozycji dla dzieci z CVI (korowymi zaburzeniami widzenia) znajdziecie tutaj:

• OUR 20 FAVORITE IPAD APPS FOR KIDS WITH CVI
  
• THE “BIG 3 TOOL KIT” FOR CHILDREN WITH CVI: PLUS THE 20 BEST CVI-FRIENDLY IPAD APPS!
  

Ogólnie o technologii

Technologia może wspierać rozwój w wielu obszarach:

• motoryka (aplikacje wymagające sięgania, przesuwania, manipulacji),
• funkcje poznawcze (pamięć, uwaga, planowanie),
• widzenie (kontrast, ruch, śledzenie obiektów),
• komunikacja, czytanie, liczenie, koncentracja uwagi.

Warto zajrzeć też na stronę:

CALL Scotland – plakaty i broszury o technologiach wspierających

Komunikacja

Przyciski z nagrywaniem głosu

Przyciski z nagrywaniem głosu to moja osobista miłość. Można nagrać na nich, co tylko chcemy:

• proste komunikaty („tak”, „nie”, „jeszcze”, „koniec”);
• krótkie kwestie do czytania i śpiewania włączającego;
• piosenki lub fragmenty piosenek do zabawy ruchem;
• zabawne teksty, odgłosy zwierząt, efekty dźwiękowe.

Przyciski można wykorzystać zarówno do zabawy, jak i do pierwszych kroków we wspomaganiu komunikacji.

Motoryka & chwyt

Zabawki oburęczne i ćwiczące chwyt

Klocki magnetyczne

Klocki magnetyczne są zawsze „na propsie” 🙂 Potrzebny jest chwyt, ale może być bardziej globalny, szczególnie przy większych elementach. Duże komponenty łatwiej utrzymać i łączyć.

Przyssawki

• Klocki-przyssawki – można je przyczepiać do stołu, tacy, szyby.
• Przyssawki-grzechotki – dają dźwięk, ruch i opór przy odrywaniu.

Tego typu zabawki świetnie ćwiczą:

• siłę chwytu i odrywania,
• koordynację oko–ręka,
• pracę obu rąk (jedna stabilizuje, druga odrywa/układa).

Rzepy, wyciąganie i sięganie

• Zabawki na rzepy przyczepiane do ściany lub tablicy,
• warzywa do krojenia na rzep,
• różne gąsienice, które można rozpinać, składać, ciągnąć,
• gry zręcznościowe wymagające sięgania, chwytania i utrzymania równowagi.

Można też pomyśleć o całych panelach na ścianę czy tablicy filcowej, gdzie przyczepiamy elementy do odrywania i przekładania. Sezonowo – np. filcowa choinka z ozdobami do przyczepiania.

Wzrok & słuch

Coś tylko dla oka i ucha 🙂

Latarka / projektor

Latarka-projektor świetnie skupia uwagę wzrokową i daje ogromne pole do tworzenia historii:

• można opowiadać bajki do wyświetlanych obrazów,
• uczyć wodzenia wzrokiem za obrazem,
• bawić się światłem w ciemnym pokoju.

Muzyka i ruch

Muzyka wspaniale uczy ruchu i daje dużo radości. Dobrą opcją są np. „Śpiewanki pokazywanki” – można słuchać i od razu wprowadzać ruch:

• pokazywanie części ciała,
• proste sekwencje ruchowe,
• ćwiczenie naśladowania.

Wiatraczki

Różnego rodzaju wiatraczki (odblaskowe, świecące) sprawdzają się zarówno „dla oka”, jak i „dla ręki”. Można w nie dmuchać, ale też tylko lekko je dotknąć i obserwować, jak się kręcą.

Klasyka

Sortery, kubeczki i klocki dla małych i dużych

Sortery

Sortery świetnie wspierają rozumienie kształtów, dopasowywanie i planowanie ruchu. Mogą być:

• Sortery-domki z klockami w różnych kształtach,
• prostsze sortery z mniejszą liczbą otworów i większymi elementami.

Kubeczki

Kubeczki dają ogrom możliwości – można je:

• ustawiać w wieżę,
• chować jeden w drugi,
• przelewać przez nie wodę, przesypywać piasek, ryż.

Piramidka – kubeczki – układanka logiczna to klasyk, który rzadko się nudzi.

Klocki dla małych i dużych

Pamiętajcie, aby klocki były odpowiedniej wielkości – duże są łatwiejsze w chwytaniu, a bawiąc się nimi dziecko wypracowuje sobie lepszej jakości chwyt.

• Klocki Clemmy – miękkie, gumowe, łatwe w chwytaniu.
• Klocki gumowe różnego kształtu.
• Klocki–układanki (np. zwierzęta, pojazdy).
• Klocki jeżyki dla maluchów oraz wersje dla starszych dzieci (np. Wader).
• Lego Duplo – większe elementy, łatwiejsze w łączeniu.

Tobbles

Tobbles to niby też klocki, ale nie do końca – kolorowe kule/połówki ustawiane w wieżę, które można przechylać, obracać i turlać. Świetne do ćwiczenia chwytu, kontroli ruchu i wyobraźni.

Sensoryka

Zabawki sensoryczne i DIY

Gotowe zabawki sensoryczne

• Plastelina świecąca w ciemności – super do zabawy w ciemnym pokoju.
• Piasek kinetyczny – ugniatanie, przesypywanie, krojenie.
• Gryzak dla starszych dzieci (np. do żucia przy napięciu lub stresie).
• Silikonowy naszyjnik do żucia i gryzienia.
• Antystresowa zabawka tangle – skręcanie, przeplatanie, obracanie.

Świąteczne DIY dla wzroku

W związku z tym, że zbliżają się Święta, można samemu zrobić zabawkę z ozdób świątecznych:

• odblaskowe bombki,
• świecące łańcuchy,
• kontrastowe zawieszki.

Odblaskowe i świecące ozdoby idealnie nadają się dla dzieci z korowymi (mózgowymi) zaburzeniami widzenia. Pamiętajcie, że widzenie to funkcja i możemy ją ćwiczyć!!!

Zabawki wykonane samodzielnie

Prezenty własnoręcznie wykonane są jedyne w swoim rodzaju. W internecie można znaleźć mnóstwo inspiracji z instrukcją krok po kroku.

Świetnie sprawdzają się:

• Butelki sensoryczne (woda, brokat, koraliki, guziki itp.),

• Woreczki sensoryczne (różne wypełnienia: fasola, ryż, makaron, kulki silikonowe).

Relacje & reprezentacja

Lalki, lalki terapeutyczne i książki

• Lalki terapeutyczne – to nie tylko zabawki – to też sposób na oswajanie różnorodności i budowanie pozytywnego obrazu siebie.
• Lalka taka jak ja – np. na wózku.
• Lalka z zespołem Downa.
• Lalka paranarciarka alpejska.

Można też poszukać klasycznych lalek terapeutycznych, które pomagają w pracy z emocjami, schematem ciała, relacjami.

Pan Ziemniak

Pan Ziemniak to jedna z moich ulubionych zabawek do nauki części ciała. Można:

• nazywać części ciała przy dokładaniu elementów,
• tworzyć śmieszne miny i rozmawiać o emocjach,
• ćwiczyć chwyt, wkładanie, wyjmowanie.

Książki

Książka zawsze będzie dobrym pomysłem – w wersji papierowej lub jako audiobook.

Przy wersji papierowej weźcie pod uwagę:

• Umiejętności wzrokowe – dla dzieci z mózgowymi zaburzeniami widzenia lepsze będą książeczki z jednym obrazkiem na stronie, bez „bałaganu wzrokowego”.
• Chwyt – twardsze, grubsze strony sprawdzą się u dzieci z problemami z chwytaniem i przewracaniem kartek.

Warto też sięgnąć po książki o emocjach i nastrojach, które pomagają nazywać i rozumieć to, co się dzieje „w środku”.

Nowe technologie

Technologia: roboty, kontrolery, muzyka

Roboty edukacyjne

Interaktywny robot do nauki i zabawy to już nie przyszłość, tylko teraźniejszość. Warto jednak przed zakupem zrobić rozeznanie, który konkretny model najlepiej sprawdzi się u Waszego dziecka.

Skoog – dotykowy interfejs muzyczny

Jeśli dziecko lubi muzykę, może ją również tworzyć! Skoog to niesamowite urządzenie umożliwiające grę na różnych instrumentach bez konieczności „klasycznej” gry na instrumentach.

Słuchawki dla nastolatków

• bezprzewodowe słuchawki,
• z opcją wyciszenia otoczenia (noise cancelling).

Ipad, uchwyt i kontrolery

• iPad – praktycznie nieskończona ilość możliwych zastosowań.
• Uchwyt do iPada do wózka, stolika lub łóżka – pozwala ustawić ekran w optymalnej pozycji.
• Xbox Adaptive Controller – „Graj tak, jak Ci wygodnie” – kontroler przystosowany do różnych możliwości ruchowych.
• Smartwatch – może wspierać orientację w czasie, kroki, motywację do ruchu.

Light box i Go Baby Go

• Light box – podświetlane pudełko, które ułatwia widzenie elementów na jego powierzchni. Można kupić gotowy lub zrobić samemu.

• Go Baby Go – inicjatywa/program przerabiający elektryczne samochody–jeździki dla dzieci, które samodzielnie się nie przemieszczają: gobabygooregon.org

Timocco

Timocco to prosta gra wspomagająca funkcje kończyny górnej. Zajmuje bardzo niewiele miejsca i można ją spokojnie zainstalować w domu.

Codzienność

Odzież i akcesoria ułatwiające codzienność

• Wielorazowe słomki silikonowe – przyjemniejsze w użyciu, łatwiejsze do gryzienia.
• Uchwyt na kubek i telefon do wózka aktywnego/specjalnego – praktyczne rozwiązanie na spacery i wyjścia.
• Wspomaganie chwytu i picia

Akcesoria do wózków i ubrania adaptowane

Warto poszukać stron, na których znajdziecie:

• śpiwory, ocieplacze i osłonki do wózków,
• tapicerki, podkładki pod PEG,
• śliniaki, apaszki i inne tekstylne „patenty” ułatwiające codzienność.

Coraz częściej można spotkać także ubrania adaptowane (z innym systemem zapięć, łatwiejszym dostępem do ortez, PEG, itp.). Warto śledzić sklepy i projekty, które specjalizują się w tego typu odzieży.

Przykłady takich stron: miminka.pl, funwearshop.com, kameleon-sklep.eu

Wsparcie przy opatrunkach i ortezach

Ochraniacze na gips
	Podkolanówki pod ortezy – wygodniejsze niż zwykłe skarpetki, lepiej znoszą obciążenia i tarcie.

Małe, ale ważne ułatwienia

• Lakier do paznokci z dużą zakrętką – łatwiejszą do utrzymania i odkręcenia, np. dostępne w dużych sklepach internetowych z kosmetykami i modą.
• Kosmetyki do makijażu z ułatwieniem i dostosowaniem – niestety trudno dostępne na rynku w Polsce, ale warto znać takie rozwiązania, bo może ktoś w końcu je wprowadzi szerzej.
• Golarka projektowana z myślą o opiekunach – ergonomiczny kształt, łatwiejszy chwyt, większe bezpieczeństwo dla osoby golonej.
• Szczotka do włosów na długiej rączce – pomaga, kiedy zakres ruchu ramienia jest ograniczony.
• Szczoteczka do zębów typu „Samba” – nie wymaga złożonych ruchów ręki, może ułatwić codzienną higienę jamy ustnej.

Doświadczenia

Doświadczenia zamiast rzeczy

Prezent nie musi być fizycznym przedmiotem. Bardzo wartościową opcją mogą być zajęcia albo wyjazdy, które budują nowe doświadczenia, relacje i poczucie sprawczości.

Sport adaptowany

Świetnym pomysłem mogą być zajęcia ze sportu adaptowanego, np. ze Fundacją Sprawne Wspinanie. Wspinanie rozwija:

• siłę i koordynację,
• planowanie ruchu,
• poczucie sprawczości i odwagi.

Obozy i wyjazdy

Inną opcją może być obóz z Active Therapy – wyjazd, który łączy rehabilitację, aktywność i integrację.